السيد الطباطبائي
67
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
حجيّت خبر واحد ( حتى هر خبر مستفيض و متواتر در معارف دين ) برگرفته از اصول دين و مبتنى بر اصول مسلّم دين است و نتيجه اى است كه از اصول دين گرفته مىشود ، پس نبايد تمسك به خبر واحد ، خود آن اصول را ابطال كند . سوم : علامه در اين جاى سخنش به ايرادى كه در بالا دربار ارسطوئيان گفته شد ( كه آنان در محدوده ظواهر توقف نمى كنند نصوص را نيز تباه مى كنند ) پاسخ مىدهد : كه به وسيله برهان عقلى مى توان و بايد نصوصى را كه به صورت خبر واحد آمده اند ، رد كرد . اين فرمايش ايشان نيز درست است . اما : الف : كدام خبر واحد است كه مخالف اصول مسلم دين است و مجلسى آن را پذيرفته است ؟ آيا كسى مىتواند نمونه اى در اين باره از آثار مجلسى ( بحار و غير بحار ) بياورد ؟ اما هم ارسطوئيات بر خلاف اصول مسلّم دين است به شرحى كه گذشت و اولين آن ها اصل « صدور » است كه اولين اصل ارسطوئيات است . ب : آيا هم نصوص كه ارسطوئيان ذبح كرده اند ، خبر واحد هستند ؟ آنان نه تنها مستفيضات و متواترات بسيارى را نيز ذبح كرده اند ، همانطور كه گذشت نصوص قرآن را نيز كشته اند . حتى ثابت شد كه مسلّمات عقلى را نيز پاى مال مى كنند . 5 - علامه طباطبائى دربار ظواهر قرآن و حديث هاى مستفيض ، مى فرمايد : كسى كه در مباحثات عميقه عقليّه توان كافى ( تثبّت ) ندارد بايد به ظواهر قرآن و ظواهر اخبار مستفيضه بچسبد و علم بر حقائق آن ها را به خداوند متعال واگذارد و اين راه احتياط است . اين فرمايش نيز درست است و عين فرمان آيه 83 سوره نساء و نيز فرمان حديث ها است . اما : الف : كسانى كه در مباحثات عميق عقليه توان كافى و تثبّت دارند و حق دارند ظواهر قرآن و اخبار مستفيضه را رد ( يا تاويل ) كنند ، چه كسانى هستند ؟ بى ترديد اين كسان غير از